Zawroty głowy a „zawroty jak po obrocie”
Lekarze rozróżniają zawroty układowe (wrażenie wirowania siebie lub otoczenia, często z nudnościami, wymiotami i oczopląsem) oraz zawroty nieukładowe (uczucie „pustki w głowie”, niestabilności, przed omdleniem). Pierwsze częściej wynikają z choroby błędnika lub układu nerwowego, drugie – z obniżonego ciśnienia, odwodnienia, niedokrwistości, zaburzeń rytmu serca, lęku czy leków. Pomocne jest opisanie wrażeń własnymi słowami.
Najczęstsze przyczyny
- Łagodne położeniowe zawroty głowy (BPPV) – krótkie (do ok. minuty) napady wirowania przy zmianie pozycji głowy: kładzeniu się, odwracaniu w łóżku, patrzeniu w górę; często po urazie lub bez przyczyny; skutecznie leczone manewrami wykonywanymi przez lekarza lub fizjoterapeutę.
- Zapalenie nerwu przedsionkowego, zapalenie błędnika – nagłe, silne wirowanie trwające wiele godzin–dni po infekcji wirusowej.
- Choroba Ménière’a – nawracające napady z szumem w uszach i pogorszeniem słuchu.
- Niskie ciśnienie przy wstawaniu, odwodnienie, niedokrwistość, niedocukrzenie.
- Zaburzenia rytmu serca, choroby serca.
- Leki (np. na nadciśnienie, uspokajające, przeciwpadaczkowe).
- Migrena przedsionkowa, lęk, hiperwentylacja.
- Rzadziej – choroby ośrodkowego układu nerwowego, w tym udar.
Co możesz zrobić, gdy kręci Ci się w głowie?
- Usiądź lub połóż się, nie wykonuj gwałtownych ruchów głowy.
- Wypij wodę, zjedz lekki posiłek, jeśli podejrzewasz odwodnienie lub niedocukrzenie.
- Wstawaj powoli.
- Nie prowadź samochodu i nie obsługuj maszyn w czasie zawrotów.
- Nie stosuj samodzielnie leków uspokajających na zawroty dłużej niż kilka dni – mogą utrudniać naturalną adaptację błędnika.
Jakie badania i jaki lekarz?
Najpierw lekarz rodzinny: wywiad, pomiar ciśnienia (także w pionie), badanie neurologiczne, EKG, badania krwi (morfologia, glukoza, elektrolity, TSH). Dalej, w zależności od typu zawrotów: laryngolog (badanie błędnika, słuchu), neurolog, kardiolog. Badania obrazowe głowy zleca lekarz przy objawach niepokojących lub nietypowym przebiegu.
Jak przygotować się do wizyty u lekarza?
Dobrze przygotowana wizyta skraca drogę do rozpoznania. Zapisz wcześniej i zabierz ze sobą:
- opis zawrotów: wirowanie czy chwiejność, jak długo trwają, co je wywołuje
- inne objawy: nudności, szum w uszach, pogorszenie słuchu, ból głowy, kołatanie serca
- listę przyjmowanych leków i suplementów
- domowe pomiary ciśnienia i tętna w czasie zawrotów
- informację o urazach głowy i infekcjach w ostatnich tygodniach
Zapytaj lekarza, które objawy powinny skłonić do natychmiastowej konsultacji lub wezwania pomocy.