Jak rozpoznać atak paniki?
Typowe objawy (występuje zwykle kilka naraz):
- kołatanie, walenie serca, przyspieszone tętno,
- uczucie duszności, „nie mogę złapać powietrza”, ucisk w gardle,
- ból lub ucisk w klatce piersiowej,
- drżenie, poty, uderzenia gorąca lub zimna,
- zawroty głowy, uczucie „odpływania”, nierealności,
- mrowienie rąk, ust,
- nudności, ból brzucha,
- silny strach przed śmiercią, utratą kontroli, „zwariowaniem”.
Atak trwa zwykle kilka do kilkunastu minut, choć zmęczenie po nim może utrzymywać się dłużej.
Co robić w trakcie ataku paniki?
- Nazwij to: „To atak paniki. Jest nieprzyjemny, ale minie”.
- Oddychaj wolniej: wdech nosem przez ok. 4 sekundy, wydech ustami przez ok. 6 sekund. Nie oddychaj do torebki.
- Uziemienie 5-4-3-2-1: nazwij 5 rzeczy, które widzisz, 4, które słyszysz, 3, których dotykasz, 2 zapachy, 1 smak.
- Nie uciekaj od razu, jeśli jesteś bezpieczny – lęk opadnie sam, a ucieczka utrwala przekonanie, że sytuacja była groźna.
- Po ataku napij się wody, odpocznij, nie oceniaj się.
Jak pomóc komuś, kto ma atak paniki?
- Zostań obok, mów spokojnie, krótkimi zdaniami.
- Zaproponuj wspólne wolne oddychanie.
- Nie mów „uspokój się” ani „przesadzasz”.
- Zapytaj, czego potrzebuje (woda, wyjście na powietrze, cisza).
- Jeśli masz wątpliwości, czy to nie stan zagrożenia życia (pierwszy raz, ból w klatce, utrata przytomności) – dzwoń 112.
Dlaczego pojawiają się ataki paniki?
Ataki paniki to „fałszywy alarm” układu nerwowego. Mogą pojawić się po okresie przewlekłego stresu, niewyspania, po alkoholu lub używkach, przy dużej ilości kofeiny, a czasem bez wyraźnej przyczyny. Lęk przed kolejnym atakiem sprawia, że człowiek zaczyna unikać miejsc i sytuacji – to mechanizm, który podtrzymuje problem. Gdy ataki się powtarzają, mówi się o zaburzeniu panicznym.
Gdzie szukać pomocy, gdy ataki wracają?
Najskuteczniejsza jest psychoterapia poznawczo-behawioralna, czasem z lekami zaleconymi przez lekarza. Warto też raz zbadać się u lekarza rodzinnego (EKG, TSH, morfologia), by wykluczyć inne przyczyny.
- 116 123 – Kryzysowy Telefon Zaufania dla dorosłych (bezpłatny)
- 800 70 2222 – Centrum Wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym, całodobowo, bezpłatnie (także czat i e-mail na centrumwsparcia.pl)
- 116 111 – telefon zaufania dla dzieci i młodzieży
- 800 190 590 – Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ (gdzie szukać pomocy)
- W bezpośrednim zagrożeniu życia: 112