Jak rozpoznać udar? Test FAST
- F – twarz: poproś o uśmiech. Czy jeden kącik ust opada?
- A – ręce: poproś o uniesienie obu rąk przed siebie z zamkniętymi oczami. Czy jedna ręka opada?
- S – mowa: poproś o powtórzenie prostego zdania. Czy mowa jest bełkotliwa, niewyraźna, a osoba nie rozumie, co się do niej mówi?
- T – czas: jeśli zauważysz którykolwiek z tych objawów – dzwoń 112.
Jakie inne objawy może dawać udar?
- nagłe zaburzenia widzenia – w jednym lub obu oczach, podwójne widzenie,
- nagłe zawroty głowy z zaburzeniami równowagi, chodzenia, koordynacji,
- nagły, bardzo silny ból głowy „jak nigdy dotąd” (może sugerować krwotok),
- nagłe drętwienie połowy ciała,
- nagłe splątanie, trudność ze zrozumieniem mowy.
Słowo kluczowe to nagle.
Co robić do przyjazdu karetki?
- Zadzwoń pod 112, powiedz „podejrzenie udaru” i podaj godzinę początku objawów.
- Ułóż osobę wygodnie z lekko uniesioną głową; jeśli jest nieprzytomna, ale oddycha – w pozycji bocznej.
- Nie podawaj jedzenia, picia ani leków (ryzyko zachłyśnięcia).
- Przygotuj listę leków i dokumenty.
- Jeśli osoba przestanie oddychać – rozpocznij resuscytację według wskazań dyspozytora.
Dlaczego czas jest tak ważny?
W udarze niedokrwiennym tętnica zaopatrująca mózg zostaje zatkana. Szpitale z oddziałami udarowymi mogą rozpuścić skrzeplinę lekiem lub mechanicznie ją usunąć – ale tylko w ograniczonym czasie od początku objawów. Każda minuta zwłoki to utrata komórek nerwowych. Dlatego udar to zawsze 112, a nie wizyta u lekarza rodzinnego następnego dnia.
Jak zmniejszyć ryzyko udaru?
- kontrola ciśnienia tętniczego – najważniejszy modyfikowalny czynnik ryzyka,
- leczenie migotania przedsionków (nieregularne bicie serca) zgodnie z zaleceniem lekarza,
- niepalenie, ograniczenie alkoholu,
- kontrola cukru i cholesterolu, ruch, zdrowa dieta,
- bezpłatne badania w programie NFZ „Moje Zdrowie”.