Jak czytać wyniki badań laboratoryjnych?
- Wartość – Twój wynik.
- Jednostka – np. mg/dl, mmol/l, g/dl; ta sama wartość w innej jednostce wygląda zupełnie inaczej.
- Zakres referencyjny (norma) – przedział, w którym mieści się ok. 95% zdrowych osób. Oznacza to, że ok. 5% zdrowych ludzi ma wynik poza normą.
- Strzałki lub H/L – wynik powyżej (H, ↑) lub poniżej (L, ↓) zakresu.
Dlaczego wynik może być „poza normą”, choć jestem zdrowy?
- zakres referencyjny z definicji nie obejmuje wszystkich zdrowych osób,
- badanie nie na czczo, po wysiłku, alkoholu, niewyspaniu,
- odwodnienie, infekcja w ostatnich tygodniach,
- leki i suplementy (np. biotyna),
- pora dnia, cykl miesiączkowy, ciąża,
- błędy przedlaboratoryjne (zbyt długi transport, hemoliza próbki).
Jak przygotować się do badań krwi?
- rano, na czczo (8–12 godzin bez jedzenia; woda dozwolona),
- bez alkoholu i intensywnego wysiłku dzień–dwa wcześniej,
- leki – zapytaj lekarza, czy przyjąć przed badaniem,
- kontrolne badania w tym samym laboratorium.
Gdzie wykonać badania bezpłatnie?
Na zlecenie lekarza rodzinnego (POZ) w ramach NFZ oraz w programie profilaktycznym NFZ „Moje Zdrowie” dla osób od 20. roku życia (ankieta, badania, wizyta podsumowująca). Wyniki często znajdziesz też na Internetowym Koncie Pacjenta.
Kiedy z wynikiem do lekarza?
Zawsze, gdy wynik zlecił lekarz – pokaż mu go. Szczególnie: wyraźne odchylenia, kilka nieprawidłowych parametrów naraz, odchylenie utrzymujące się w kolejnym badaniu, nieprawidłowy wynik z objawami. Niewielkie odchylenie pojedynczego parametru przy dobrym samopoczuciu zwykle nie jest pilne.