Co to jest cholesterol LDL?
LDL to lipoproteiny, które przenoszą cholesterol do tkanek. Jego nadmiar odkłada się w ścianach tętnic, tworząc blaszki miażdżycowe – dlatego potocznie nazywa się go „złym cholesterolem”. Wysoki LDL zwykle nie daje objawów, dlatego warto go badać.
Jakie są docelowe wartości LDL?
Według wytycznych europejskich (ESC/EAS 2019) cele LDL zależą od ryzyka:
- ryzyko niskie: < 116 mg/dl (3,0 mmol/l),
- ryzyko umiarkowane: < 100 mg/dl (2,6 mmol/l),
- ryzyko wysokie: < 70 mg/dl (1,8 mmol/l),
- ryzyko bardzo wysokie (np. po zawale, udarze): < 55 mg/dl (1,4 mmol/l).
Swoje ryzyko określisz z lekarzem (np. skalą SCORE2). Zalecenia są okresowo aktualizowane.
Ważne: każde laboratorium ma własne zakresy referencyjne, zależne od metody i jednostek – są wydrukowane na Twoim wyniku obok wartości. Podane tu wartości są orientacyjne dla dorosłych. Wynik zawsze interpretuje lekarz razem z objawami i innymi badaniami. Niewielkie odchylenie od normy często nie ma znaczenia klinicznego.
Jak czytać lipidogram?
- Cholesterol całkowity – suma frakcji; sam w sobie mniej mówi niż LDL.
- LDL – główny cel leczenia.
- HDL – „dobry cholesterol”; zbyt niski zwiększa ryzyko.
- Trójglicerydy – rosną po posiłku, alkoholu, przy insulinooporności.
- Nie-HDL – cholesterol całkowity minus HDL; przydatny przy wysokich trójglicerydach.
Lipoproteina(a) – w programie „Moje Zdrowie” bada się ją raz w życiu w wieku 20–40 lat; jej podwyższenie jest w dużej mierze dziedziczne.
Co podwyższa LDL?
- dieta bogata w tłuszcze nasycone (tłuste mięso, wędliny, masło, smalec, olej palmowy, fast food),
- mało ruchu, nadwaga,
- niedoczynność tarczycy, choroby nerek i wątroby, cukrzyca,
- niektóre leki,
- hipercholesterolemia rodzinna – bardzo wysoki LDL od młodości, zawały w rodzinie w młodym wieku; wymaga diagnostyki.
Jak obniżyć LDL?
- Zamień tłuszcze nasycone na nienasycone (oliwa, olej rzepakowy, orzechy, ryby).
- Więcej błonnika: warzywa, rośliny strączkowe, owies, produkty pełnoziarniste.
- Ruch, redukcja masy ciała, rzucenie palenia.
- Jeśli lekarz zaleci – leki obniżające cholesterol (przyjmuj zgodnie z zaleceniem, nie odstawiaj samodzielnie).