Co oznaczają skróty w morfologii?
- WBC – leukocyty (krwinki białe), obrona przed zakażeniami.
- RBC – erytrocyty (krwinki czerwone), transport tlenu.
- HGB – hemoglobina; jej niedobór to niedokrwistość (anemia).
- HCT – hematokryt, odsetek objętości krwi zajmowany przez krwinki czerwone.
- MCV – średnia objętość krwinki czerwonej (małe – np. niedobór żelaza; duże – np. niedobór B12, kwasu foliowego, alkohol).
- MCH, MCHC – zawartość hemoglobiny w krwince.
- RDW – zróżnicowanie wielkości krwinek.
- PLT – płytki krwi, krzepnięcie.
- Rozmaz – neutrofile, limfocyty, monocyty, eozynofile, bazofile.
Jakie są orientacyjne normy morfologii u dorosłych?
- Leukocyty (WBC): ok. 4–10 tys./µl (4–10 × 10⁹/l).
- Hemoglobina (HGB): kobiety ok. 12–16 g/dl, mężczyźni ok. 13,5–18 g/dl.
- Erytrocyty (RBC): kobiety ok. 3,5–5,2 mln/µl, mężczyźni ok. 4,2–5,4 mln/µl.
- Hematokryt (HCT): kobiety ok. 37–47%, mężczyźni ok. 40–51%.
- MCV: ok. 80–100 fl.
- Płytki krwi (PLT): ok. 150–400 tys./µl.
Zakresy różnią się między laboratoriami – rozstrzyga zakres na Twoim wyniku.
Częste, niegroźne przyczyny odchyleń
- Leukocyty lekko podwyższone – infekcja, stres, wysiłek, palenie, ciąża, niektóre leki (np. sterydy).
- Leukocyty lekko obniżone – po infekcji wirusowej, u części zdrowych osób to ich indywidualna norma.
- Hemoglobina lekko obniżona – obfite miesiączki, ciąża, dieta uboga w żelazo.
- Hemoglobina podwyższona – odwodnienie, palenie, przebywanie wysoko w górach.
- Płytki lekko podwyższone – stan zapalny, niedobór żelaza, po wysiłku.
- Limfocyty podwyższone – po infekcji wirusowej.
Kiedy wynik morfologii wymaga konsultacji?
- wyraźne odchylenia w kilku parametrach jednocześnie,
- utrzymujące się odchylenie w kolejnym badaniu,
- niedokrwistość z objawami (zmęczenie, duszność, kołatanie, bladość),
- bardzo niskie lub bardzo wysokie leukocyty albo płytki,
- nieprawidłowe komórki w rozmazie (np. blasty) – pilnie.
Lekarz może zlecić powtórzenie badania, rozmaz, ferrytynę, B12, kwas foliowy lub inne badania.
Jak przygotować się do morfologii?
- Najlepiej rano, na czczo (lekki posiłek zwykle nie zaburza morfologii, ale często bada się ją razem z innymi parametrami wymagającymi czczo).
- Unikaj intensywnego wysiłku dzień wcześniej.
- Pij wodę – odwodnienie może zawyżać wyniki.
- Przy kontrolach rób badanie w tym samym laboratorium.
Morfologię możesz wykonać bezpłatnie na zlecenie lekarza (POZ) albo w programie „Moje Zdrowie”.