Co to jest TSH?
TSH (tyreotropina) to hormon przysadki mózgowej, który „steruje” tarczycą. Gdy tarczyca pracuje za słabo, przysadka wydziela więcej TSH (TSH rośnie). Gdy tarczyca pracuje za mocno, TSH spada. Dlatego TSH jest najczulszym pojedynczym badaniem przesiewowym tarczycy.
Jaka jest norma TSH?
Według polskich źródeł endokrynologicznych zakres referencyjny TSH wynosi od 0,2–0,4 do 4,0–4,5 mIU/l (konkretne granice zależą od laboratorium). Inne zakresy obowiązują w ciąży (lekarz stosuje wtedy normy dla trymestrów), u dzieci i u osób starszych.
Ważne: każde laboratorium ma własne zakresy referencyjne, zależne od metody i jednostek – są wydrukowane na Twoim wyniku obok wartości. Podane tu wartości są orientacyjne dla dorosłych. Wynik zawsze interpretuje lekarz razem z objawami i innymi badaniami. Niewielkie odchylenie od normy często nie ma znaczenia klinicznego.
Co oznacza podwyższone TSH?
- Niedoczynność tarczycy – najczęściej w przebiegu choroby Hashimoto. Wtedy fT4 bywa obniżone (jawna niedoczynność) lub prawidłowe (subkliniczna).
- Okres rekonwalescencji po ciężkiej chorobie.
- Niektóre leki (np. amiodaron, lit), nieregularne przyjmowanie lewotyroksyny.
- Błąd przedlaboratoryjny – np. biotyna (suplementy na włosy) może zakłócać wynik w niektórych metodach; poinformuj laboratorium lub odstaw ją na kilka dni przed badaniem po konsultacji z lekarzem.
Co oznacza obniżone TSH?
- Nadczynność tarczycy (np. choroba Gravesa-Basedowa, guzki autonomiczne) – zwykle z podwyższonym fT4 lub fT3.
- Przedawkowanie lewotyroksyny.
- Pierwszy trymestr ciąży – TSH fizjologicznie spada.
- Ciężka choroba, sterydy, rzadko choroby przysadki.
Jak przygotować się do badania TSH i co dalej?
- Badanie najlepiej rano (TSH ma rytm dobowy), zawsze o podobnej porze.
- Osoby przyjmujące lewotyroksynę zwykle przyjmują dawkę po pobraniu krwi – zgodnie z zaleceniem lekarza.
- Przy nieprawidłowym TSH lekarz zwykle zleca fT4 (czasem fT3), przeciwciała anty-TPO i USG tarczycy.
Lekarz rodzinny może zlecić TSH w ramach NFZ.