Co oznacza kolor krwi?
- Jasnoczerwona krew na papierze, w muszli, na stolcu – zwykle źródło blisko odbytu: hemoroidy, szczelina odbytu.
- Ciemnoczerwona krew wymieszana ze stolcem – źródło wyżej w jelicie grubym (np. polipy, zapalenie jelita, uchyłki).
- Czarny, smolisty, lepki stolec – zwykle krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego (żołądek, dwunastnica). Wymaga pilnej oceny.
Czarny stolec mogą też powodować żelazo, bizmut, węgiel aktywowany, a czerwonawy – buraki. To nie krwawienie, ale gdy masz wątpliwości, zapytaj lekarza.
Najczęstsze przyczyny krwi w kale
- Hemoroidy – krew przy wypróżnieniu, czasem świąd, uczucie „guzka”; nasilają je zaparcia i długie siedzenie w toalecie.
- Szczelina odbytu – ostry ból przy wypróżnianiu i chwilę po nim, odrobina jasnej krwi.
- Infekcje jelitowe – biegunka z krwią, gorączka.
- Choroby zapalne jelit – przewlekła biegunka ze śluzem i krwią, bóle brzucha.
- Polipy i rak jelita grubego – rzadziej, ale ważne do wykluczenia, zwłaszcza po 40.–50. roku życia.
Kiedy umówić się do lekarza?
Do lekarza rodzinnego, jeśli krew pojawiła się pierwszy raz, powtarza się, masz ponad 40 lat, zmienił się rytm wypróżnień, chudniesz bez powodu, jesteś przewlekle zmęczony lub w rodzinie był rak jelita grubego. Lekarz zbada okolice odbytu (także badaniem per rectum), może zlecić morfologię, badanie kału lub skierować na kolonoskopię.
Bezpłatne badania w NFZ
Kolonoskopia przesiewowa bez skierowania: wiek 50–65 lat lub 40–49 lat przy raku jelita grubego u krewnego pierwszego stopnia. W programie „Moje Zdrowie” osoby po 50. roku życia mogą wykonać test na krew utajoną w kale (FIT). Aktualne zasady – nfz.gov.pl.
Co możesz zrobić przy hemoroidach i szczelinie?
- Więcej błonnika i wody – miękki stolec mniej rani odbyt.
- Nie przesiaduj w toalecie z telefonem, nie przeć na siłę.
- Delikatna higiena (woda zamiast szorstkiego papieru).
- Preparaty z apteki stosuj zgodnie z ulotką; jeśli po kilku dniach nie ma poprawy – lekarz.