Jak wygląda IBS?
Typowe są nawracające bóle lub dyskomfort w jamie brzusznej, które łagodnieją po wypróżnieniu lub wiążą się ze zmianą częstości albo wyglądu stolca. Dzieli się go na postać z biegunką, z zaparciami, mieszaną lub niesklasyfikowaną. Często towarzyszą wzdęcia, uczucie niepełnego wypróżnienia, śluz w stolcu. Objawy zmieniają się w czasie, nasilają przy stresie, po niektórych pokarmach lub w czasie miesiączki. IBS nie zwiększa ryzyka raka jelita grubego, ale może znacznie pogarszać jakość życia.
Jakie badania warto wykonać?
U osób bez objawów alarmowych rozpoznanie opiera się na wywiadzie, ale lekarz często zleca podstawowe badania, by wykluczyć inne choroby: morfologię, CRP, TSH, badania w kierunku celiakii (przeciwciała), czasem kalprotektynę w kale (odróżnienie od nieswoistych chorób zapalnych jelit), badanie kału. Kolonoskopię zleca się przy objawach alarmowych, po 45.–50. roku życia lub przy rodzinnym obciążeniu rakiem jelita. Wiek i wskazania programów NFZ dla kolonoskopii przesiewowej opisaliśmy na stronie o badaniach profilaktycznych.
Dieta i styl życia
- Jedz regularnie, powoli, w spokojnej atmosferze; unikaj bardzo dużych posiłków.
- Prowadź dzienniczek żywienia i objawów – pomaga znaleźć pokarmy nasilające dolegliwości (np. tłuste potrawy, kawa, alkohol, sztuczne słodziki, strączki, cebula).
- Błonnik rozpuszczalny (np. siemię lniane, babka płesznik) bywa pomocny przy zaparciach – wprowadzaj stopniowo.
- Dieta o niskiej zawartości fermentujących oligo-, di-, monosacharydów i polioli (low FODMAP) jest metodą stosowaną pod kontrolą dietetyka i przez ograniczony czas.
- Ruch, sen, techniki redukcji stresu.
Leczenie farmakologiczne i psychologiczne
Lekarz może zalecić leki rozkurczowe, leki regulujące rytm wypróżnień (przeciwbiegunkowe lub łagodnie przeczyszczające), a w wybranych przypadkach – niewielkie dawki niektórych leków przeciwdepresyjnych działających na nerwy jelit. Skuteczne bywają też psychoterapia poznawczo-behawioralna i hipnoterapia ukierunkowana na jelito. Leki przyjmuj zgodnie z zaleceniem i ulotką, a suplementy (np. probiotyki) – po rozmowie z lekarzem lub farmaceutą, bo dowody są zróżnicowane.
Jak przygotować się do wizyty u lekarza?
Dobrze przygotowana wizyta skraca drogę do rozpoznania i pozwala lekarzowi lepiej dobrać badania. Zapisz wcześniej i zabierz ze sobą:
- od kiedy trwają objawy i jak często występują, jak wyglądają stolce
- co nasila i co łagodzi dolegliwości, związek ze stresem i miesiączką
- informację o chudnięciu, krwi w stolcu, anemii, nocnych objawach
- listę leków i suplementów
- dotychczasowe wyniki badań
Zapytaj o plan dalszej obserwacji i kiedy ponownie zgłosić się do lekarza.