Co to jest bilirubina?
Bilirubina powstaje z rozpadu hemoglobiny ze starych krwinek czerwonych. Wątroba ją przetwarza (bilirubina wolna → sprzężona) i wydala z żółcią. Wyniki dzielą się na: całkowitą, bezpośrednią (sprzężoną) i pośrednią (wolną). To, która frakcja jest podwyższona, podpowiada lekarzowi przyczynę.
Ważne: każde laboratorium ma własne zakresy referencyjne, zależne od metody i jednostek – są wydrukowane na Twoim wyniku obok wartości. Podane tu wartości są orientacyjne dla dorosłych. Wynik zawsze interpretuje lekarz razem z objawami i innymi badaniami. Niewielkie odchylenie od normy często nie ma znaczenia klinicznego.
Zespół Gilberta – co to jest?
To częsta, dziedziczna cecha, przy której wątroba wolniej sprzęga bilirubinę. Podwyższona jest bilirubina pośrednia, a pozostałe próby wątrobowe i morfologia są prawidłowe. Wynik rośnie przy głodówce, odwodnieniu, infekcji, wysiłku, stresie, niewyspaniu – czasem z lekkim zażółceniem oczu. Zespół Gilberta nie uszkadza wątroby i nie wymaga leczenia; warto jednak informować lekarzy o nim przy przepisywaniu niektórych leków.
Inne przyczyny podwyższonej bilirubiny
- Bilirubina pośrednia: zespół Gilberta, hemoliza (rozpad krwinek), duże krwiaki.
- Bilirubina bezpośrednia: choroby wątroby (np. zapalenia wątroby, stłuszczenie, marskość), utrudniony odpływ żółci (kamica przewodowa, rzadziej nowotwory), niektóre leki.
Jakie badania zleci lekarz?
Najczęściej: bilirubina z frakcjami, ALAT, AspAT, GGTP, fosfataza zasadowa, morfologia, czasem markery hemolizy i USG jamy brzusznej. Przy typowym obrazie Gilberta zwykle nie potrzeba dalszej diagnostyki.
Jak przygotować się do badania?
- Na czczo, ale bez długiej głodówki (która podnosi bilirubinę u osób z Gilbertem).
- Wyspany, nawodniony, bez intensywnego wysiłku dzień wcześniej.
- Poinformuj o lekach.