Co oznaczają ALAT i AspAT?
ALAT występuje głównie w wątrobie, więc jest bardziej „wątrobowy”. AspAT jest też w mięśniach i sercu. Lekarz patrzy na oba wyniki i ich stosunek, a także na GGTP, fosfatazę zasadową i bilirubinę.
Ważne: każde laboratorium ma własne zakresy referencyjne, zależne od metody i jednostek – są wydrukowane na Twoim wyniku obok wartości. Podane tu wartości są orientacyjne dla dorosłych. Wynik zawsze interpretuje lekarz razem z objawami i innymi badaniami. Niewielkie odchylenie od normy często nie ma znaczenia klinicznego.
Najczęstsze przyczyny podwyższonych prób wątrobowych
- Stłuszczenie wątroby związane z nadwagą, insulinoopornością, cukrzycą – bardzo częste.
- Alkohol – także „weekendowy”.
- Leki i suplementy – m.in. paracetamol w dużych dawkach, niektóre antybiotyki, statyny, leki przeciwgrzybicze, suplementy ziołowe.
- Intensywny wysiłek fizyczny – podnosi zwłaszcza AspAT (z mięśni).
- Infekcje wirusowe – np. mononukleoza, wirusowe zapalenia wątroby (WZW B, C, A, E).
- Rzadziej: choroby autoimmunologiczne, choroba Wilsona, hemochromatoza, choroby tarczycy, celiakia.
Co dalej z wynikiem?
Przy niewielkim podwyższeniu i dobrym samopoczuciu lekarz zwykle zaleca powtórzenie badania po kilku tygodniach (bez alkoholu i intensywnego treningu przed badaniem). Przy utrzymujących się odchyleniach – USG jamy brzusznej, badania w kierunku WZW B i C, profil lipidowy, glukoza i inne.
Jak przygotować się do badania?
- Na czczo, rano.
- Bez alkoholu przez kilka dni przed badaniem.
- Bez intensywnego treningu 1–2 dni wcześniej.
- Poinformuj lekarza o wszystkich lekach i suplementach.
Jak wspierać wątrobę?
- redukcja masy ciała przy nadwadze (nawet niewielka poprawia stłuszczenie),
- ruch, ograniczenie cukrów prostych i słodkich napojów,
- ograniczenie lub rezygnacja z alkoholu,
- szczepienie przeciw WZW B, jeśli nie byłeś szczepiony.
Suplementy „na wątrobę” nie zastąpią tych zmian i same mogą ją obciążać.