Najczęstsze przyczyny swędzenia skóry
- sucha skóra – częsta zimą, po długich gorących kąpielach, u osób starszych; ciągnięcie, łuszczenie, świąd goleni i przedramion,
- kontakt z drażniącymi substancjami – detergenty, perfumy, nowe kosmetyki, wełna, barwniki w odzieży,
- alergia pokarmowa, lekowa, kontaktowa,
- świerzb i pasożyty – świąd nasilający się wieczorem i w nocy, zwykle u kilku domowników,
- leki – np. opioidy, niektóre leki na nadciśnienie i antybiotyki,
- ciąża – świąd brzucha, dłoni i stóp (świąd narastający, zwłaszcza nocą, warto zgłosić położnej lub lekarzowi z powodu cholestazy ciężarnych).
Kiedy świąd może wskazywać na chorobę wewnętrzną?
Uogólniony świąd bez wysypki i bez wyraźnej przyczyny może towarzyszyć chorobom wątroby i dróg żółciowych, przewlekłej chorobie nerek, niedoczynności lub nadczynności tarczycy, cukrzycy, niedoborowi żelaza, chorobom krwi, a także lękowi i depresji. Podejrzenie rośnie, gdy świąd trwa tygodniami, nasila się w nocy, utrudnia sen i towarzyszą mu inne objawy: zmęczenie, chudnięcie, ciemny mocz, zażółcenie, poty nocne. Lekarz może zlecić m.in. morfologię, próby wątrobowe, kreatyninę, glukozę, TSH, ferrytynę.
Co pomaga w domu?
- Krótkie, letnie prysznice zamiast długich gorących kąpieli.
- Natłuszczanie skóry emolientem 1–2 razy dziennie, najlepiej zaraz po kąpieli.
- Łagodne środki myjące bez perfum; płyn do płukania i proszek bez zapachu.
- Bawełniana, luźna odzież; unikanie wełny przy skórze.
- Krótko obcięte paznokcie, chłodne okłady zamiast drapania.
- Nawilżanie powietrza w sezonie grzewczym.
- Leki przeciwhistaminowe dostępne w aptece – zgodnie z ulotką i po poradzie farmaceuty.
Jak lekarz szuka przyczyny?
Lekarz zapyta o początek i charakter świądu, leki, suplementy, kosmetyki, kontakt z chorymi osobami i zwierzętami oraz zbada skórę. W zależności od sytuacji zleci badania krwi i moczu, czasem testy alergiczne lub skieruje do dermatologa. Dermatolog w NFZ przyjmuje ze skierowaniem od lekarza (np. rodzinnego).
Jak przygotować się do wizyty u lekarza?
Dobrze przygotowana wizyta skraca drogę do rozpoznania. Zapisz wcześniej i zabierz ze sobą:
- od kiedy swędzi, w jakich porach nasila się najbardziej, które części ciała dotyczy
- listę leków, suplementów i kosmetyków używanych w ostatnich tygodniach
- informację, czy podobne objawy mają domownicy
- inne objawy: zmęczenie, chudnięcie, ciemny mocz, poty nocne
- wyniki wcześniejszych badań krwi
Jeśli świąd budzi Cię w nocy lub nie reaguje na nawilżanie skóry – wspomnij o tym wyraźnie.