Jak przebiega krztusiec?
Chorobę wywołuje bakteria Bordetella pertussis. Zaczyna się podobnie do przeziębienia (katar, łagodny kaszel), a po 1–2 tygodniach kaszel nasila się i przechodzi w napadowy: seria gwałtownych kaszlnięć, po której następuje głośny wdech („pianie”). U niemowląt typowego „pianie” może nie być, za to występują przerwy w oddychaniu i sinienie. Kaszel bywa męczący, nasila się w nocy, może prowadzić do wymiotów i trwać wiele tygodni – stąd nazwa „kaszel stu dni” w niektórych opisach. U nastolatków i dorosłych przebieg jest łagodniejszy, ale osoby te mogą zarażać niemowlęta.
Dlaczego krztusiec jest groźny dla niemowląt?
Najmłodsze dzieci, zwłaszcza przed rozpoczęciem szczepień lub w ich trakcie, mają największe ryzyko ciężkiego przebiegu: przerw w oddychaniu, zapalenia płuc, drgawek, hospitalizacji. Dlatego tak ważne jest szczepienie zgodne z kalendarzem oraz ochrona otoczenia niemowlęcia (tzw. kokon) – szczepienie przypominające u dorosłych opiekunów i, zgodnie z zaleceniami, kobiet w ciąży. Aktualny kalendarz i zalecenia sprawdź na szczepienia.pzh.gov.pl.
Jak rozpoznaje się krztusiec?
Lekarz bierze pod uwagę przebieg kaszlu i kontakty z chorymi. Potwierdzenie daje badanie laboratoryjne – wymaz z nosogardła (badanie molekularne PCR lub posiew) w pierwszych tygodniach choroby albo badanie przeciwciał z krwi w późniejszym okresie. O wyborze badania decyduje lekarz. Krztusiec podlega zgłoszeniu do sanepidu, a bliskim kontaktom (zwłaszcza niemowlętom i kobietom w ciąży) lekarz może zaproponować profilaktykę.
Jak się leczy krztusiec?
Antybiotyk (dobrany przez lekarza) skraca okres zakaźności i najlepiej działa wcześnie, ale nie zawsze szybko łagodzi kaszel, który może utrzymywać się tygodniami. Ważne jest nawadnianie, spokój, unikanie czynników drażniących (dym tytoniowy), częste małe posiłki. Syropy hamujące kaszel zwykle nie pomagają i nie powinny być podawane małym dzieciom bez zalecenia. Niemowlęta z ciężkim przebiegiem leczy się w szpitalu.
Jak przygotować się do wizyty u lekarza?
Dobrze przygotowana wizyta skraca drogę do rozpoznania. Zapisz wcześniej i zabierz ze sobą:
- czas trwania kaszlu, jego charakter (napady, nocne, z wymiotami) i przebieg dnia
- informację o osobach z kaszlem w domu, zwłaszcza o niemowlętach i kobietach w ciąży
- książeczkę szczepień dziecka i dorosłych domowników
- listę przyjmowanych leków
- pytania o izolację, powrót do żłobka lub pracy i profilaktykę dla bliskich
Zapytaj też o termin dawki przypominającej u dorosłych, jeśli w domu jest niemowlę.
Co możesz zrobić w domu?
- Dbaj o nawodnienie i wilgotne powietrze.
- Unikaj dymu i silnych zapachów.
- Ogranicz kontakt chorego z niemowlętami i osobami niezaszczepionymi do czasu, który wskaże lekarz.
- Obserwuj oddech dziecka, kolor ust i skóry w czasie napadów.