Co to jest HPV?
HPV to grupa ponad 200 typów wirusów. Typy niskiego ryzyka (np. 6 i 11) wywołują kłykciny kończyste (brodawki płciowe). Typy wysokiego ryzyka (m.in. 16 i 18) przy długotrwałym zakażeniu mogą prowadzić do raka szyjki macicy, a także raka odbytu, prącia, sromu, pochwy i gardła. Kluczowe słowo to „długotrwałe” – większość zakażeń mija sama.
Jakie objawy daje HPV u mężczyzn?
Najczęściej żadnych. Możliwe objawy to:
- kłykciny kończyste – miękkie, cieliste lub szarawe grudki, pojedyncze lub w skupiskach (jak „kalafior”), na prąciu, mosznie, w okolicy odbytu; zwykle nie bolą, czasem swędzą,
- bardzo rzadko zmiany przednowotworowe prącia lub odbytu.
Dla mężczyzn nie ma rutynowego testu przesiewowego na HPV. Każdą nową zmianę na narządach płciowych pokaż dermatologowi-wenerologowi (bez skierowania w NFZ) lub urologowi – podobnie mogą wyglądać inne, niegroźne zmiany (np. grudki perłowe prącia).
Jak HPV objawia się u kobiet?
Także zwykle bezobjawowo. Mogą pojawić się kłykciny w okolicy sromu, pochwy lub odbytu. Zakażenie typami wysokiego ryzyka wykrywa test HPV HR lub cytologia w ramach profilaktyki. NFZ finansuje program profilaktyki raka szyjki macicy dla kobiet w wieku 25–64 lat (test HPV HR, bez skierowania) – szczegóły na nfz.gov.pl.
Wykryto u mnie HPV – co teraz?
- Dodatni test HPV nie oznacza raka – oznacza, że trzeba dalej postępować zgodnie z zaleceniami lekarza (np. cytologia, kolposkopia, kontrola za rok).
- Nie da się ustalić, kiedy i od kogo nastąpiło zakażenie – wirus może pozostawać niewykrywalny latami. HPV nie jest dowodem zdrady.
- Palenie tytoniu utrudnia organizmowi pozbycie się wirusa – rzucenie palenia realnie pomaga.
- Kłykciny leczy lekarz (preparaty miejscowe, krioterapia, laser) – nie usuwaj ich samodzielnie.
Jak chronić się przed HPV?
Najskuteczniejsze jest szczepienie, najlepiej przed rozpoczęciem życia seksualnego – w Polsce dzieci od ukończenia 9. do ukończenia 14. roku życia szczepione są bezpłatnie. Prezerwatywa zmniejsza ryzyko, ale nie chroni w pełni, bo wirus przenosi się przez kontakt skóry. Kobiety powinny regularnie korzystać z badań przesiewowych.