Kto dziedziczy, gdy nie ma testamentu?
Według Kodeksu cywilnego w pierwszej kolejności dziedziczą małżonek i dzieci – w częściach równych, ale część małżonka nie może być mniejsza niż 1/4. Gdy nie ma dzieci – małżonek i rodzice (a jeśli któreś z rodziców nie żyje, jego udział przypada rodzeństwu zmarłego). Dalej dziadkowie, pasierbowie, a na końcu gmina i Skarb Państwa.
Jeśli jest testament, dziedziczą osoby w nim wskazane. Najbliżsi pominięci w testamencie mogą żądać zachowku.
Sąd czy notariusz – co wybrać?
| Sąd rejonowy | Notariusz | |
|---|---|---|
| Dokument | postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku | akt poświadczenia dziedziczenia |
| Kiedy | zawsze, także przy sporze | gdy wszyscy spadkobiercy stawią się i nie ma sporu |
| Czas | od kilku tygodni do kilku miesięcy | zwykle jedna wizyta |
| Koszt | 100 zł od wniosku + 5 zł wpis do Rejestru Spadkowego | taksa maksymalna (akt 50 zł, protokół dziedziczenia 100 zł) + 23% VAT + wypisy |
Obie drogi mają taką samą moc. Właściwy sąd to sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu zmarłego; notariusza wybierasz dowolnie.
Jakie dokumenty przygotować?
- odpis skrócony aktu zgonu,
- odpisy aktów stanu cywilnego spadkobierców (urodzenia, małżeństwa) – potwierdzające pokrewieństwo,
- testament (oryginał), jeśli istnieje,
- dowody osobiste,
- informacje o majątku (księgi wieczyste, numer konta, dowód rejestracyjny auta) – przydadzą się do SD-Z2.
Odpisy aktów stanu cywilnego notariusz lub sąd często pobiera samodzielnie z rejestru, ale warto zapytać wcześniej.
Jak odrzucić spadek i ile mam na to czasu?
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku składasz w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania (art. 1015 k.c.) – przed notariuszem albo w sądzie (opłata sądowa 100 zł). Jeśli nic nie zrobisz, przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza, czyli odpowiadasz za długi tylko do wartości odziedziczonego majątku.
Pamiętaj:
- gdy odrzucisz spadek, przechodzi on na Twoje dzieci – one też muszą go odrzucić,
- za małoletnie dziecko odrzucenie wymaga zgody sądu opiekuńczego; złożenie wniosku o zgodę wstrzymuje bieg terminu,
- oświadczenia nie można odwołać.
Czy trzeba płacić podatek od spadku? (SD-Z2)
Najbliższa rodzina – małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha (tzw. grupa zerowa) – jest zwolniona z podatku od spadków i darowizn, jeśli zgłosi nabycie do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu albo od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.
SD-Z2 złożysz w urzędzie skarbowym, pocztą lub online przez podatki.gov.pl (e-Urząd Skarbowy). Dalsza rodzina składa SD-3 w ciągu miesiąca i może być zobowiązana do zapłaty podatku.
Co dalej po potwierdzeniu spadku?
- Dział spadku – podział majątku między spadkobierców (umowa u notariusza, gdy jest nieruchomość, albo wniosek do sądu),
- wpis nowego właściciela do księgi wieczystej (notariusz składa wniosek przy akcie),
- rejestracja lub sprzedaż samochodu, zmiany w bankach, umowach za media,
- sprzedaż nieruchomości przed upływem 5 lat od nabycia przez spadkodawcę może rodzić podatek PIT – zapytaj w urzędzie skarbowym.