Jak rozpoznać zapalenie ucha u dziecka?
Zapalenie ucha środkowego bardzo często pojawia się po przeziębieniu – wirusowy katar sprzyja zaleganiu wydzieliny w trąbce słuchowej i namnażaniu drobnoustrojów. Starsze dzieci mówią, że boli ucho. U niemowląt i małych dzieci typowe objawy to: płacz (zwłaszcza po położeniu się), szarpanie za uszko, gorączka, nieprzespana noc, gorsze jedzenie, rozdrażnienie, czasem biegunka lub wymioty. Czasem ból nagle ustępuje, a z ucha wypływa płyn – to może oznaczać samoistną perforację błony bębenkowej i też wymaga wizyty u lekarza.
Jak lekarz ocenia ucho?
Lekarz ogląda błonę bębenkową otoskopem – zaczerwienienie, wybrzuszenie i obecność płynu wskazują na ostre zapalenie. Ocenia też gardło, nos i ogólny stan dziecka. Dodatkowych badań zwykle nie potrzeba. Przy nawracających zapaleniach lub długo utrzymującym się płynie w uchu (czasem z niedosłuchem) lekarz może skierować do laryngologa i na badanie słuchu.
Czy zawsze potrzebny jest antybiotyk?
Nie zawsze. Wiele łagodnych zapaleń ucha ustępuje samoistnie, dlatego u części dzieci lekarz stosuje obserwację z leczeniem przeciwbólowym przez 1–2 dni, zwłaszcza u starszych dzieci. Antybiotyk jest częściej zalecany u młodszych niemowląt, przy ciężkich objawach, obustronnym zapaleniu, wysokiej gorączce lub wypływie z ucha. Jeśli lekarz przepisze antybiotyk, podawaj go dokładnie według zaleceń, do końca kuracji. Nie stosuj kropli do uszu bez zalecenia, zwłaszcza przy możliwej perforacji błony bębenkowej.
Jak ulżyć dziecku?
- Leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe (paracetamol, ibuprofen) tylko zgodnie z ulotką i masą ciała dziecka.
- Ułożenie z lekko uniesioną głową do snu.
- Oczyszczanie nosa u niemowląt aspiratorem i solą fizjologiczną.
- Nie wkładaj do ucha patyczków, cebuli ani oleju – nie pomagają i mogą zaszkodzić.
- Zapewnij płyny i spokój.
Jak zmniejszyć ryzyko nawrotów?
- Szczepienia, w tym przeciw pneumokokom i grypie – zgodnie z kalendarzem szczepień (szczepienia.pzh.gov.pl).
- Unikanie dymu tytoniowego w domu i w samochodzie.
- Karmienie piersią w pierwszych miesiącach życia, a przy karmieniu butelką – pozycja z uniesioną głową.
- Ograniczenie smoczka u starszych niemowląt, jeśli infekcje nawracają (rozmowa z pediatrą).
- Mycie rąk i ograniczanie zakażeń w żłobku w czasie epidemii.
Jak przygotować się do wizyty u lekarza?
Dobrze przygotowana wizyta skraca drogę do rozpoznania. Zapisz wcześniej i zabierz ze sobą:
- od kiedy boli ucho i czy dziecko miało wcześniej katar lub infekcję
- temperaturę i godziny podania leków przeciwbólowych
- informację o wcześniejszych zapaleniach ucha i przyjmowanych antybiotykach
- książeczkę szczepień dziecka (pneumokoki, grypa)
- pytania o dalszą obserwację, kontrolę słuchu i ewentualne skierowanie do laryngologa
Jeśli coś jest niejasne, dopytaj, na jakie objawy zwracać uwagę i kiedy zgłosić się ponownie – to ułatwia późniejszą obserwację w domu.